Lá chuối – vì sao phải lật mặt phải khi đựng, gói đồ ăn?

192790991 2422277094583118 175447555392381047 n edited 645x550 - Lá chuối - vì sao phải lật mặt phải khi đựng, gói đồ ăn?

Nếu như quần áo tất cả mọi người đều có thể dễ dàng phân biệt mặt trái và mặt phải, thì cũng có rất nhiều thứ khác nếu không để ý thì không biết phân biệt ra sao. Với người Mường Ạu Tá thì cái lá cũng được phân biệt mặt trái, mặt phải nhất là các loại lá dùng để đựng, gói đồ ăn như lá chuối, lá dong. Việc phân biệt cũng rất dễ dàng, với một cái lá chuối khi còn ở trên cây mặt phía dười của nó sẽ được quy định là mặt phải và mặt hướng lên trên sẽ được quy định là mặt trái.

trung chien la chuoi 2 - Lá chuối - vì sao phải lật mặt phải khi đựng, gói đồ ăn?
Mặt phải của lá chuối có màu nhạt hơn, gân lá chìm.
La chuoi la gi ban o dau 7 cong dung cua la chuoi 1 1200x676 1 1024x577 - Lá chuối - vì sao phải lật mặt phải khi đựng, gói đồ ăn?
Mặt trái của lá chuối có màu xanh hơn và gân lá nổi

Hầu hết với những ai là người Mường Ạu Tá việc phân biệt mặt trái, phải của lá phải nắm rất rõ ngay từ khi còn nhỏ. Người Mường Ạu Tá có quy định nghiêm ngặt trong việc sử dụng lá để đựng, gói đồ ăn và cũng từ cách sử dụng lá để phân biệt đồ ăn của vật nuôi với đồ ăn của con người.

Cùng tôi tìm hiểu về cách phân biệt đồ ăn của người, động vật nuôi và điều kiêng kỵ về việc sử dụng lá trong văn hóa ẩm thực mà người Mường Ạu Tá nhất định phải biết nhé.

Gói đồ ăn cho con người và đồ ăn cho chó

Với những ai đã từng đến du lịch tại Đá Bia, hoặc đã từng mua nông sản từ Đá Bia thì đều có thể để ý thấy tất cả các loại lá dùng để bày mâm cỗ hay gói đồ ăn, mặt tiếp xúc với đồ ăn luôn luôn là mặt phải của lá. (tất nhiên là theo quy định của người Mường Ạu Tá, còn một số dân tộc khác sẽ có quy định mặt trái phải khác nhau.)

192790991 2422277094583118 175447555392381047 n edited - Lá chuối - vì sao phải lật mặt phải khi đựng, gói đồ ăn?
Khi gói đồ ăn, mặt phải tiếp xúc với đồ ăn, mặt trái hướng ra ngoài.
195017796 2422277531249741 2501257277051376506 n - Lá chuối - vì sao phải lật mặt phải khi đựng, gói đồ ăn?
Khi bày mâm cỗ, mặt phải hướng lên và là mặt tiếp xúc với đồ ăn

Ngay cả khi gói bánh chưng, có một số người sẽ có xu hướng lật mặt trái lại gói để bánh có màu xanh đẹp mắt hơn, nhưng người Mường Ạu Tá thì đây lại được coi là điều cấm kỵ, là quy định bất di bất dịch trong văn hóa ẩm thực, mà người Mường Ạu Tá tuyệt đối không vi phạm. Nếu đồ ăn được gói mặt trái của lá thì không cần hỏi gì thêm, người Mường Ạu Tá sẽ mặc định đó là đồ ăn dành cho chó.

Đây chỉ là một chi tiết nhỏ, nhưng lại được người Mường Ạu Tá đặc biệt để ý trong sinh hoạt hàng ngày của mình. Để giải thích cho con cháu biết về thói quen, quy định trong cuộc sống một cách dễ hiểu, dễ nhớ thì những thế hệ trước cũng đã vận dụng trí tưởng tượng, sự sáng tạo của mình để kể những mẩu chuyện vui. Điều này làm cho các thế hệ sau sẽ không cảm thấy nhàm chán khi phải học những lễ nghi hay những quy định trong đời sống của dân tộc mình. Chi tiết nhỏ này được truyền tải qua mẩu chuyện sau:

Tiệc Lên Chiêng

Như bài trước tôi đã kể câu chuyện về tìm ra hạt gạo và chó con không mở mắt, trong câu chuyện, vì chó đã nói dối để cướp công của lợn. Hậu quả là những con chó con sinh ra chưa thể mở mắt ngay, chó bị trùng phạt nên luôn phải ăn cơm sau cùng, ngoài ra Ma Bơi (Ngọc Hoàng) còn có một sự phân biệt đối xử khác với chó.

Hàng năm vào dịp cuối năm mường trời sẽ mở tiệc, gọi là tiệc Lên Chiêng tất cả muôn loài sẽ được phép lên trời dự tiệc. Khi tất cả muôn loài vui vẻ dự tiệc, chó vì bị trừng phạt nên phải chờ ở ngoài chờ đến khi những loài khác và con người ăn xong thì mới đến lượt chó được vào ăn tiệc.

Dở ở chỗ ngày xưa không có bát đĩa, mọi thứ đều được bày trên lá, nhưng vì chó ăn sau nên lá chuối được chuẩn bị bày tiệc đã bị sử dụng hết. Những người phục vụ trên mường trời loay hoay không biết phải làm sao, thì Ma Bơi ra lệnh lấy những cái lá đã bày tiệc cho con người ăn khi nãy để bày tiệc lại cho chó, nhưng không được sử dụng mặt phải mà phải sử dụng mặt trái của lá để bày tiệc và mặc định từ nay đồ ăn của con người sẽ bày mặt phải, còn đồ ăn của chó thì phải bày mặt trái để phân biệt với nhau.

Câu chuyện của hôm nay đến đây thôi, nếu có di du lịch đến bản làng của người Mường Ạu Tá thì chúng ta hãy để ý tiểu tiết này để không phạm phải điều cấm kỵ của chúng tôi nhé! Còn các bạn thì sao? các bạn có quy định hay lưu ý gì về việc sử dụng lá trong văn hóa ẩm thực không?

Trả lời