Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?

126311991 1409831119348347 7358947041256389830 n 1170x550 - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?

Như bài viết trước tôi đã đề cập, sau hơn 6 năm hoạt động. Đến nay cả huyện Đà Bắc đã có 184 thành viên của 142 hộ gia đình tham gia trực tiếp cung cấp các dịch vụ du lịch và là người hưởng lợi trực tiếp từ dự án du lịch cộng đồng, trong đó có Đá Bia. Nhưng ngoài những người hưởng lợi trực tiếp thì cộng đồng được hưởng lợi ích gì từ đó?

Là một người hưởng lợi từ dự án Du lịch cộng đồng tại Đà Bắc, qua những thay đổi thực tế tôi có thể thấy phát triển du lịch cộng đồng đã mang lại nhiều tác động tích cực. Từ môi trường, nhận thức, giáo dục, giao thông, giao thương, gìn giữ giá trị văn hóa… từ đó kéo theo rất nhiều khía cạnh khác cùng song song phát triển. Đặc biệt, từ những tác động trên kéo theo phát triển kinh tế, xã hội và nâng cao chất lượng cuộc sống.

50990972 2166294660099818 8261977490642173952 n 1024x576 - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Đá Bia vui mừng đón nhận giải thưởng Du lịch cộng đồng ASEAN (Ảnh: Đinh Thị Hảo)

Tất nhiên không phải tất cả những thay đổi đó đều dựa vào du lịch cộng đồng, vì tất cả mọi thứ đều đang thay đổi không ngừng. Nhưng rõ ràng ta có thể thấy du lịch đã thúc đấy rất lớn cho sự phát triển, việc có nhiều thay đổi lớn như vậy ngoài yếu tố tác động từ bên ngoài, sự hỗ trợ của chính sách nhà nước thì chính cộng đồng là người trực tiếp tạo ra những thay đổi đó. Xong việc thay đổi có tích cực hay không phần lớn dựa vào nhận thức và ý thức của chính những người cùng sinh sống trong cộng đồng đó.

Tôi sẽ chia sẻ về chính quê tôi, là xóm Đá Bia và phân tích các khía cạnh dựa trên những quan sát, cảm nhận của một người dân sinh sống tại đó. Để chúng ta có thể nhìn nhận thực tế nhất về những tác động tích cực thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng. Những gì được tôi chia sẻ chưa phải là tất cả, nhưng nó là những khía cạnh mà ta có thể dễ dàng nhìn nhận và đánh giá chúng.

Môi trường

Trước khi phát triển du lịch cộng đồng

Trước đây Đá Bia bình dị và khó khăn, ngày đó đường vào xóm Đá Bia là đường đất, lại là đường cụt chẳng dẫn đến đâu cả, nên ngoài mấy xe bán kem dạo, xe mua phế liệu ra thì chẳng có mấy ai ghé thăm cả. Khi ấy xóm chưa được quy hoạch sạch sẽ như bây giờ, vì tập quán chăn nuôi nhiều đời nay nên nhà nào cũng sẽ có cái chuồng trại gia súc, gia cầm gần đó. Vì nhiều đời nay vẫn vậy, nên mọi người đều thấy đó là bình thường và không hề để ý đến những tác động xấu của chúng lên môi trường sống của chính gia đình mình, hoặc có thể là mọi người đều chịu đựng nó như một điều dĩ nhiên.

du lich va van hoa.17jpg - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Một góc của xóm Đá Bia (nay đổi tên thành xóm Đức Phong) (Ảnh: Da Bac CBT)

Rác thải có khi chỉ một số ít gia đình là xử lý bằng cách đốt, chôn lấp, đa số vẫn vứt rác bừa bãi mà chẳng có điểm tập kết. Đôi khi cũng chẳng phải mọi người cố ý vứt những túi nilon, những chai nhựa, những rác thải khó phân hủy… ra môi trường. Mà về cơ bản có rất nhiều người thâm chí còn chưa biết tới những tác hại mà rác thải nhựa đem lại. Đá Bia khi ấy vẫn chưa có internet, tivi có khi cũng chẳng có thời gian để ngồi xem vì bận rộn suốt ngày, nên mức độ tiếp cận thông tin cũng thấp hơn bây giờ rất rất nhiều.

Sau khi phát triển du lịch cộng đồng

Song song với việc cải tạo, setup các mô hình lưu trú, các sản phẩm dịch vụ đi kèm thì những buổi tập huấn nâng cao nhận thức cho cộng đồng cũng được Action on Poverty (AOP) tại Việt Nam (tên cũ là AFAP) triển khai. Những buổi tập huấn nâng cao nhận thức về phát triển sinh kế, nâng cao ý thức bảo vệ môi trường có hiệu quả rõ rệt. Các gia đình đã tự trang bị thùng rác, tự thu gom và xử lý rác trong gia đình. Chuồng trại chăn nuôi cũng được quy hoạch xa nhà để không ảnh hưởng đến không gian chung của cả xóm và quan trọng nhất là không gây ô nhiễm cho chính gia đình mình.

126311991 1409831119348347 7358947041256389830 n 1024x683 - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Người dân tham gia lớp tập huấn kỹ năng và nâng cao nhận thức cho cộng đồng (Ảnh: Da Bac CBT)

Đến giờ tôi vẫn cảm thấy rất tự hào về cộng đồng của mình, vì sự tiếp nhận thông tin rất nhanh chóng và sẵn sàng thay đổi những tập quán cũ để nâng cao chất lượng sống cũng như môi trường sống. Cùng thời điểm đó AOP hỗ trợ xây dựng lò đốt rác, thành lập tổ thu gom rác thải do chi hội phụ nữ xóm đảm nhiệm. Kể từ năm 2015 đến nay nhóm thu gom và xử lý rác thải ở xóm Đá Bia vẫn duy trì hoạt động thu gom và xử lý rác 2 lần/tháng, đảm bảo vệ sinh môi trường và từ đó thành viên trong các gia đình cũng sẽ tự giáo dục lẫn nhau trong việc bảo vệ môi trường.

136709732 1093593817748914 3819091726051884433 n 1024x473 - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Hoạt động thu gom và xử lý rác thải ở Đá Bia được duy trì 2 lần/tháng (ảnh: Bùi Thị Nhềm)

Việc làm của nhóm vệ sinh môi trường cũng sẽ nhận được nguồn chi trả hàng năm được trích từ quỹ cộng đồng. Ngoài ra từ sự kết nối của Da Bac CBT, Đá Bia cũng nhận được sự tài trợ của các nhóm thiện nguyện, hỗ trợ trồng hoa và cây xanh thay đổi diện mạo của xóm làng.

Gìn giữ và bảo tồn văn hóa dân tộc.

Trước khi phát triển du lịch cộng đồng, có nhiều giá trị văn hóa dần bị lãng quên do nó không còn gắn với cuộc sống. Việc phát triển du lịch cộng đồng không chỉ là xây dựng, setup homestay cung cấp dịch vụ lưu trú, ăn uống cho khách du lịch. Mà sẽ có nhiều dịch vụ đi kèm khác, dự án Du lịch cộng đồng tại Đà Bắc đã tổ chức và vận động được sự tham gia của cộng đồng, nhằm chia sẻ lợi ích dựa trên năng lực, nhu cầu và mức độ tham gia của các thành viên tham gia cung cấp dịch vụ.

Các sản phẩm dịch vụ, được xây dựng dựa trên những giá trị văn hóa nhằm tạo ra sự khác biệt, độc đáo và thu hút du khách. Chính vì vậy có nhiều giá trị văn hóa đã được nhận diện và phát triển thành dịch vụ, từ đó được cộng đồng khôi phục lại, giữ gìn và thực hành nó thường xuyên hơn và dần gắn với cuộc sống thường ngày. Lớp trẻ cũng từ đó mà có hiểu biết hơn về văn hóa dân tộc, trân trọng những giá trị văn hóa của mình mà trước đây họ chẳng mấy khi có thời gian để ý tới.

IMG 3658 1024x683 - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Giao lưu và biểu diễn văn nghệ truyền thống (Ảnh: Da Bac CBT)

Nhiều hoạt động văn hóa, lao động sản xuất cũng được tận dụng phát triển thành dịch vụ nhằm tối ưu hiệu suất lao động và gia tăng thêm thu nhập cho cộng đồng. Đặc biệt là các hoạt động truyền thống, các nghành nghề thủ công đã không còn mang lại hiệu quả kinh tế cao, và dần bị bỏ lại. Khi được nhận diện giá trị trong việc phát triển thành sản phẩm dịch vụ, tăng thu nhập, hỗ trợ đầu ra dẫn đến việc bảo tồn giá trị truyền thống cũng dễ dàng hơn.

du lich va van hoa14 1 - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Khách du lịch học gói bánh ốc truyền thống của người Mường Ạu Tá (Ảnh: Da Bac CBT)

Giáo dục

Cùng với sự phát triển sinh kế, giáo dục và trẻ em cũng là ưu tiên của AOP khi hỗ trợ phát triển cộng đồng tại Đá Bia. Vì giao thông không thuận lợi, lại khá tách biệt so với các xóm khác nên Đá Bia có điểm trường mầm non riêng. Điểm trường khi ấy được cả xóm dựng tạm không kiên cố, nên gần như năm nào cũng sẽ phải sửa chữa mỗi khi con em đến mùa tựu trường.

Nhận thấy hạn chế đó, AOP đã phân bổ quỹ du lịch cộng đồng, hỗ trợ chi phí và cùng người dân xây dựng lại điểm trường mầm non theo kiến trúc nhà sàn của người Mường. Ngôi trường mới nhỏ nhắn nhưng có đầy đủ khu sinh hoạt, sân chơi, bếp nấu ăn và công trình phụ sạch đẹp hơn, đồ chơi và các thiết bị học tập cũng đầy đủ và phong phú hơn, các bậc phụ huynh cũng yên tâm hơn khi đưa con tới lớp.

du lich va van hoa.... - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Đoàn thiện nguyện của tổ chức CSDS làm sân chơi tái chế và trồng cây xanh tại Đá Bia (Ảnh: Da Bac CBT)

Từ việc phát triển du lịch, đi kèm với phát triển toàn diện, Da Bac CBT kết nối các đoàn du lịch thiện nguyện đóng góp chi phí chung tay cùng cộng đồng xây dựng các hạng mục còn thiếu. Các em học sinh cũng rất vui vẻ khi được giao lưu với các đoàn khách đến thăm trường lớp. Các thói quen tốt dần dần được hình thành và xây dựng cho các em thông qua việc tiếp xúc và tham gia các hoạt động ngoại khóa. Các em nhỏ cũng trở nên mạnh dạn, tự tin khi tham gia các trò chơi giáo dục, các hoạt động đọc sách, kể chuyện… thư viện cộng đồng cũng được xây dựng nhờ các nhóm thiện nguyện, tạo ra môi trường vui chơi, học tập an toàn cho các em nhỏ.

du lich va van hoa15 - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Các bé mầm non của Đá Bia vui vẻ học tiếng Anh cùng các tình nguyện viên của Da Bac CBT (Ảnh: Da Bac CBT)
du lich va van hoa.19jpg - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Các em bé và người dân giao lưu văn hóa với du khách khi đến tham Đá Bia (Ảnh: Da Bac CBT)

Giao thông và giao thương

Trước đây vì là một xóm nhỏ, tách biệt, đường lại không dẫn đến điểm nào khác, nên các chính sách phát triển về cơ sở hạ tầng chưa được chú trọng. Từ việc phát triển du lịch, các chính sách phát triển cũng được ưu tiên đẩy nhanh hơn so với trước đó, các nguồn lực hỗ trợ được ưu tiên và quan tâm hơn. Đường đi lại trong xóm cũng được tài trợ và xây dựng bởi các nhóm du lịch thiện nguyện.

du lich va van hoa pg - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Người dân địa phương cùng các nhóm du lịch thiện nguyện chung tay hoàn thiện những con đường quanh xóm (Ảnh: Da Bac CBT)

Tương tự với hàng hóa, nông sản có giá trị thấp thường bị ép giá, bán với giá rất thấp. Có nhiều mặt hàng làm ra số lượng không nhiều thì sẽ không có người thu mua. Khi phát triển du lịch thì nông sản, thực phẩm của người dân trong xóm tiêu thụ tốt hơn do có thể bán cho khách du lịch và cung cấp cho các homestay. Đường xá thuận lợi hơn nên việc tiêu thụ hàng hóa cũng dễ dàng hơn rất nhiều.

119204468 3435529826509622 1448753825110872928 n 1024x768 - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Quán tự giác, quán bán hàng độc đáo chỉ có ở Đá Bia (Ảnh: Đinh Thị Hảo)

Khách du lịch đóng góp gì khi đi đến Đá Bia.

Ta đều biết rằng khách du lịch chính là người trực tiếp đem lại lợi ích cho cộng đồng từ việc sử dụng các dịch vụ, tạo ra thu nhập bền vững, cải thiện chất lượng dịch vụ, tác động đến việc nhận thức về việc giữ gìn và bảo tồn văn hóa. Ngoài ra mỗi khách du lịch khi lưu trú tại Đá Bia đã góp phần cho sự phát triển của cộng đồng, vì 10% doanh thu từ dịch vụ lưu trú sẽ được trích lại cho quỹ phát triển cộng đồng. Quỹ do ban quản lý cộng đồng của xóm phụ trách giữ, một phần cố định sẽ được trích ra chi trả cho nhóm thu gom và xử lý rác thải và phụ cấp cho ban quản lý, phần còn lại được sử dụng cho các hạng mục, công trình chung của cộng đồng.

128932780 1415514408780018 8290913141169100686 n 1024x683 - Phát triển du lịch, Đá Bia nhận được gì?
Người dân địa phương tham gia tập huấn về đổi mới sáng tạo, hoạt động trong chuỗi các sự kiện do nhóm VIBE tổ chức. (Ảnh Da Bac CBT)

Mong rằng qua bài chia sẻ ngắn, những cộng đồng làm du lịch sẽ có nhìn nhận tích cực hơn, trân trọng bảo tồn các giá trị văn hóa. Thay đổi, thích ứng với sự phát triển nhưng không làm thay đổi, xáo trộn các giá trị văn hóa của mình. Mỗi khách du lịch hãy trở thành những vị khách văn minh, tôn trọng văn hóa, lối sống và tôn trọng những con người mà chúng ta gặp gỡ mỗi khi đặt chân đến những điểm du lịch, điểm tham quan trong chuyến hành trình của mình.

Trả lời